Yenilenmiş ürünler son kullanıcı için iyi bir alternatif oluşturdu. KDV indirimi ve taksit avantajı ödemeyi kolaylaştırmanın yanı sıra kayıt dışı ticaretin de önüne geçilmesi için önemli bir enstrüman haline geldi. Cep telefonu alanında büyümesini sürdüren Easycep, robot süpürge ve küçük ev aletleri sektörüne de giriyor. Döngüsel ekonominin anahtarı belki de bu düşüncede yatıyor…
Mustafa Orhun Çetin
Yeni bir elektronik cihaz alındığında işin en zevkli kısımlarından birinin paketini açmak ve –varsa-ekranı üzerindeki selafonu sıyırmak olduğu herkesçe malum… Bu küçük ‘zevk anı’ son dönemlerde küresel enflasyondaki artış ve tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle epey sekteye uğradı. Üstelik özellikle elektronik cihaz fiyatları talep artışı ve üretim sorunlarıyla ekstra bir baskıyla karşı karşıya… Fiyatlar bir kenara işin bir de sürdürülebilirlik tarafı da var. Özellikle cep telefonları yazılım ya da tamir edilebilecek ufak tefek arızalar nedeniyle bir kenara atılıyor. Reset Platormu’nun yaptığı araştırmaya göre cep telefonlarının 2025’e kadar dünya elektriğinin yüzde 25’ini kullanması ve karbon salınımının yüzde 5,5’ini oluşturması bekleniyor. Oranın bu kadar yüksek olmasının sebeplerinden biri de cihazların ortalama kullanma süresinin iki yıl olması…
Madalyonun diğer tarafında ise devasa bir ikinci el pazarı bulunuyor. Bu pazar iki yıl öncesine kadar alıcılar için hiç de güvenli değildi. Bir yanda ne aldığını bilmeyen alıcılar diğer yanda ise müthiş bir kayıt dışı ekonomi vardı. Ticaret Bakanlığı, Ağustos 2020’de Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik yayınlayarak ikinci el pazarını hem kayıt altına almak hem de sistem oluşturacak bir hamle yaptı. Üstelik yenilenmiş ikinci el telefonlarda KDV oranını yüzde 1’e düşürülmesiyle ekonomik bir seçenek ortaya çıkarılmış oldu. Böylece Türkiye’de ‘yenileme’ pazarı resmen doğmuş oldu…
40 M2’den Türkiye Geneline
İkinci elde faaliyet gösterecek olanlara getirilen TSE standartlarına uyum ve hazırlıkları sonrasında uygun olanlar sisteme dahil edilerek yenileme pazarı hareketlendi. 40 metrekarelik bir dükkanla 2018’de Kadıköy’de teknolojik ürünlerin kalbi olarak bilinen Yazıcıoğlu Han’da sektöre giriş yapan Easycep de bu yeni dönemin lisanslı ilk oyuncularından. Başta İstanbul olmak üzere Türkiye’nin farklı illerinde 14 mağazası bulunan EasyCep, telefonlarını satmak isteyen müşterilerinin ürünlerini mağazaları dışında kuryelerle teslim alarak teklif sunduğu bir sisteme de sahip. Yenilenmiş cihazlara yönelik çıkan yönetmelik sonrası sektöre ilginin artığını ifade eden Easycep CEO’su Mehmet Akif Özdemir, “Nisan ayında tamamladığımız Seri A yatırım turunda 100 milyon dolarlık değerleme üzerinden 11 milyon dolar yatırım aldık” diyor ve bunun sadece kendileri için değil sektörün büyümesi için de önemli bir fırsat olduğunu dile getiriyor. Özdemir, “2021 bizim için her bakımdan çok iyi geçti” diyor ve devam ediyor: “Ülkemizde bir sektörün inşasına öncülük ettiğimiz için mutluyuz. Bu yeni kaynağı daha çok insanı yenilenmiş elektronik cihazla tanıştırmak ve iş modelimizi başka ülkelere taşımak için kullanacağız. Özellikle yeni tesisimizde istihdam edeceğimiz 350 teknisyen ile her ay 150 bin cihazı yenileme kapasitesine ulaşacağız. Yatırımcılarımızla birlikte yaratacağımız sinerji bizi yeni pazarlarla buluşturacak.” Kamunun desteği ve insanların farkındalığı ile bu ivmenin artarak devam edeceğini de söylemeyi ihmal etmiyor. Yenilenmiş cihazlarda sıfır bir ürüne kıyasla iyi durumdaki bir donanıma yüzde 30 fiyat avantajı ile sahip olmak da önemli bir farkındalık etkisini tetikleyebilir. Aynı zamanda bir ürünün birden çok kullanıcı ile yaşamına devam etmesi elektronik alanda maksimum verimi ortaya çıkarmanın yanı sıra üretimden kaynaklı ortaya çıkan karbon salınımında da azalmayı sağlayacak.
Yüzde 90 Cep Telefonu
Yenilenmiş cihaz listelerinde akıllı telefonlardan tabletlere, akıllı saatlerden robot süpürgelere kadar ürünlerle karşılaşmak mümkün. Özellikle pandemi döneminde ortaya çıkan tablet ve bilgisayar ihtiyacı bu alanda da ürüne ulaşımı kolaylaştırmanın gerekliliğini ortaya çıkardı. Easycep’in ürün gamını artırma hedefine değinen Özdemir, “Bugüne kadar satışlarımızın yüzde 90’ını cep telefonu tarafı domine etti. Kalanı ise tablet, bilgisayar ve akıllı saat gibi ürünlerden oluştu. Şimdi ürün gamımızı genişletmek için önemli bir adım attık ve küçük ev aletlerini bünyemize kattık.” diyor. Sürdürülebilirlik açısından da yenilenmiş cihazlar yeni alternatifler sunuyor. Birçok elektronik ürün yenilenerek kaynak kullanımı daha etkin hale getirilebilir. Özdemir, bu bilinci yerleşmesi için çalıştıklarını ifade ediyor.
Yenilenmiş Telefonun Avantajları
Peki nedir bu yenilenmiş cihazlar? Herhangi bir tamir görmüş ikinci el telefondan farkı var mı? Bu soruyu da en iyi bu konuda lisans almış firmalar yanıtlayabilir. Haziran 2021 aldığı lisans ile Easycep’te bu işi yapmaya yetkin 8 firmadan biri. CEO Mehmet Akif Özdemir de yenilenmiş telefonun avantajlarına ve alırken dikkat edilmesi gereken noktalara dikkat çekiyor:
Veriniz güvende mi?
Kişisel verilerin birer hazine olduğu su götürmez bir gerçek. Kullanılmış cihazlardan verilerinizi silseniz dahi bunları kurtarmanın yolları var. Ancak cihaz yenileme lisansı olan bir firmaya satıldığında önceki sahibine ilişkin tüm veriler güvenle kaldırılıyor. Böylelikle cihazın bir sonraki kullanıcısı eski verilere erişemiyor.
Cihaz olması gerektiği gibi mi?
Lisanslı yenileme merkezlerinin yaptığı bütün işler kayıt altına alınıyor. Özdemir, “Easycep’ten yenilemiş bir cihaz aldığınızda içinden çıkan bir belge ile donanımsal sorunların ve yapılan değişikliklerin bir dökümü yeni kullanıcıya sunuluyor. Böylelikle sürpriz ihtimali ortadan kalkıyor” diyor. Kendilerine gelen bazı cihazları yenilemek için açtıklarında bazı parçaların yapılan eski işlemlerde hasara uğradıklarını ya da olması gerektiği gibi olmadıklarını gördüklerini belirten Özdemir, lisans almış kurumlarda bununla karşılaşılmayacağına dikkat çekiyor.
Hukuki bir sorun yaşanır mı?
Özdemir, “İkinci el ürünlerde cihazların bir önceki sahipleri ve cihazların daha önce hangi amaçla kullanıldığı belli değil. Bir suça karışmış olabilir, kriminal bir takipte olabilir. Ancak alan kişi maalesef bunu bilemez” diyor. Ancak yenilenmiş cihazlarda işlem başlamadan henüz internet sitesi üzerinden açılan kayıt ile kontroller başlıyor. Yazılım tarafının da bir o kadar riskli olduğunu belirtiyor Özdemir ve ekliyor: “Ana ekranda görünmeyen korsan bir yazılım olabilir. Terör örgütlerine hizmet eden, ya da özel hayatı ihlal eden pek çok yazılım daha önceki sahibi tarafından telefona gizlice yüklenmiş olabilir. Satın alan kişi ne yazık ki bunu ilk etapta göremez, bilemez.” Ancak lisanslı yenileme yapan yerlerde bu ihtimal de ortadan kaldırılmış oluyor.
Nasıl ödeme yapabilirim?
Türkiye’de özellikle cep telefonlarında maalesef kredi kartlarına taksit yapılamıyor. Banka kredileri yoluyla yapılacak alışverişlerle taksit mümkün. Sıfır cihazlara göre yenilenmiş cihazların avantajı daha fazla. Son yapılan değişiklikle 5 bin lira üzerinde fi ise hem yenilenmiş hem de sıfır cihazlara fiyata dayalı taksit imkanı sunuluyor. 5 bin lira altında kalan yenilenmiş cihazlara 12 ay, 5 bin lira üzeri cihazlara ise altı ay taksit yapılabiliyor. Yeni cihazlarda ise üç taksit yapılabiliyor.
Temmuz 2022’de Inbusiness dergisinde yayınlanmıştır. Dergi kapsamında yayınlanan diğer içerikler için bu linki ziyaret edebilirsiniz.
